In de kijker

KLASBAK MEMORANDUM

Klasbak 002 002 1 page 001

 

“Zijn vrouwen braver?” Voor het eerst in kaart gebracht: de vrouwelijke criminaliteit in België.

Een artikel uit Knack van 19/06/2019, door Michel Vandersmissen.

Uit het laatste beschikbare jaarverslag van het Directoraat-Generaal Penitentiaire Inrichtingen blijkt dat in 2017 gemiddeld 10.300 gevangenen opgesloten zaten in de Belgische gevangenissen. Daarbij 440 vrouwen of 4,3 procent van de totale gedetineerdenbevolking. De grootste vrouwenafdeling bevindt zich in Brugge, waar 105 vrouwen opgesloten zitten. An Nuytiens: 'Het aandeel van vrouwelijke gedetineerden schommelt al enkele jaren tussen de 4 en de 5 procent van de totale bevolking. In Nederland is het aandeel vrouwen iets hoger met 6 à 7 procent. In Europa bedraagt het aandeel opgesloten vrouwen tussen de 2 en de 9 procent. In de VS zitten ze aan 9,3 procent, in Aziatische landen nog meer.'

An Nuytiens, criminologe aan de Vrije Universiteit Brussel, schreef een doctoraat over vrouwelijke gevangenen, en is een van de weinige wetenschappers in dit land die zich heeft beziggehouden met vrouwelijke criminaliteit.

'De cijfers bevestigen mijn bevindingen in de vrouwenafdelingen van de Belgische gevangenissen', vertelt ze. 'Die vrouwen zitten er vooral voor drugsgerelateerde misdrijven en voor vermogens- en eigendomsdelicten. Mannen plegen veel vaker dan vrouwen inbraken in woningen of diefstallen met geweld. Bij vrouwelijke daders komt geweld veel minder voor. En als ze al een overval plegen, doen ze dat meestal samen met hun mannelijke partner.'

Tot voor enkele jaren dachten de meeste criminologen dat het aandeel van vrouwen in de misdaad flink zou stijgen onder invloed van de oprukkende emancipatie. Daarom besliste de Belgische overheid zelfs om in de gevangenis van Hoogstraten een vleugel om te bouwen voor de opvang van vrouwelijke gedetineerden. Het aantal vrouwelijke criminelen stijgt wel degelijk een beetje, maar veel minder dan gedacht. Volgens An Nuytiens kan die toename níét verklaard worden door een verharding van de vrouwencriminaliteit, maar wel door de veranderde aanpak van vrouwelijke daders. Buitenlands onderzoek leert dat de stijgende instroom vooral te wijten zou zijn aan de strengere aanpak van minder ernstige criminaliteit, de toenemende economische marginalisering van vrouwen, de verhoogde sociale controle en de opflakkerende 'war on drugs'.

Voor haar doctoraat sprak Nuytiens met een veertigtal vrouwelijke gedetineerden. Het viel haar op dat deze vrouwen later dan mannen in aanraking waren gekomen met criminaliteit. Enkele jaren geleden waren de vrouwelijke gedetineerden in ons land gemiddeld 36,7 jaar oud. Nuytiens: 'In tegenstelling tot veel mannelijke gevangenen hadden de meeste vrouwen in de gevangenis geen voorgeschiedenis in de jeugdbescherming. Ik heb verscheidene vrouwen gesproken die pas op het slechte pad kwamen nadat ze hun "criminele partner" hadden leren kennen.'

Gendergewijs, zien we dat in de Belgische gevangenissen er 210 mannen een levenslange celstraf uitzitten, daartegenover staan 12 vrouwen met levenslang. Uit buitenlands onderzoek blijkt dat vrouwen minder hard gestraft worden dan mannen, sneller vervroegd worden vrijgelaten, en ook minder snel in voorhechtenis worden genomen dan hun mannelijke collega's. Dat laatste wordt vooral verklaard doordat vrouwen door rechters minder gevaarlijk worden gevonden. Onderzoek van Eric Maes, onderzoeker bij het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC), lijkt dat te bevestigen. Hij onderzocht in 2015 samen met twee andere collega's het voorkomen van recidive. Daaruit bleek dat 61,6 procent van de mannelijke veroordeelden recidiveert, tegenover slechts 37,6 procent van de vrouwen.

 

Wil je nog graag meer inzicht krijgen over vrouwen in detentie, dan kan je het volledige artikel hier lezen.